ตามคติวรรณกรรมและความเชื่อของไทย ชะตากรรมของตัวละครใน ขุนช้างขุนแผน ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า มหากาพย์นี้ประกอบด้วยคำบรรยายความฝันพยากรณ์ถึง 14 ประการ นิมิตเหล่านี้ไม่ใช่เพียงเครื่องมือในการเล่าเรื่อง แต่เป็นการแสดงออกของ กฎแห่งกรรม ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแม้จอมขมังเวทย์จะมี วิชา ที่แก่กล้าเพียงใด แต่สุดท้ายก็ไม่อาจหลีกหนีอำนาจแห่งโชคชะตาได้
ชุดที่ 1: ลางพยากรณ์ก่อนกำเนิด
ต้นกำเนิดแห่งโชคชะตา
แหวนพระอินทร์ (ขุนแผน)
นางทองประศรีฝันว่าพระอินทร์ประทานแหวนเพชรเม็ดมหึมาที่มีแสงสว่างจ้า ลางบอกเหตุ: จะได้บุตรชายที่เป็นดั่งพระนารายณ์อวตาร เป็นนักรบผู้ยิ่งใหญ่และมียศถาบรรดาศักดิ์สูง
นกตะกรุมคาบช้าง (ขุนช้าง)
นางเทพทองฝันว่านกตะกรุมคาบช้างเน่ามาวางให้ ลางบอกเหตุ: จะได้บุตรชายที่มีทรัพย์สินมหาศาล (ช้าง) แต่จะเกิดมาหัวล้านและรูปโฉมอัปลักษณ์ (นกตะกรุม/ของเน่า)
ของขวัญจากพระวิศวกรรม (วันทอง)
นางศรีประจันฝันว่าพระวิศวกรรมนำแหวนมาสวมนิ้วให้ ลางบอกเหตุ: จะได้บุตรสาวที่มีความงามล้ำเลิศและกิริยามารยาทเรียบร้อย
ชุดที่ 2: ลางบอกเหตุแห่งความรัก
นิมิตดอกบัวและดวงดารา
ลางดอกบัวสามประการ
ความฝันเกี่ยวกับดอกบัวหมายถึงการตื่นของหัวใจและการพบกันของคู่ครองตามบุพเพสันนิวาส:
- 04. นางพิม: ฝันเห็นดอกบัวก่อนวันงานวัด ทำให้ได้พบกับพลายแก้วอีกครั้ง
- 05. นางสิมลา: ฝันเห็นดอกบัวในวินาทีที่โชคชะตากำหนดให้พบกับคู่แท้
- 06. พลายงาม: ฝันเห็นหญิงงามที่มีความบริสุทธิ์ดั่งดอกบัวก่อนพบสิมลา
ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์
นางวันทองฝันว่าได้เด็ดดวงอาทิตย์มากลืนกิน แต่มีชายคนหนึ่งมาควักตาขวาของนางออกไปและนำดวงตาที่มืดมัวกว่ามาใส่แทน ลางบอกเหตุ: เป็นการพยากรณ์ถึงความขัดแย้งในใจและการสูญเสียรักแท้ (พระอาทิตย์/ขุนแผน) ไปสู่เงาของอีกคน (พระจันทร์/ขุนช้าง)
ชุดที่ 3: ลางบอกเหตุแห่งชะตากรรม
ฟันหักและพยัคฆ์ร้าย
อาถรรพ์ฟันร่วง
การฝันว่าฟันหักหมายถึงความตายของผู้นำครอบครัวหรือเสาหลักของบ้าน 08. นางทองประศรี: ฝันก่อนขุนไกร (สามี) จะถูกประหาร 09. เมียขุนละมุนิน: ฝันก่อนสามีจะถูกขุนแผนสังหารในที่รบ
ร่างแยกส่วน
10. เมียขุนพิอินทรา: ฝันว่าร่างกายตนเองถูกฟันแยกเป็นสองส่วน เป็นลางบอกเหตุถึงความตายอันโหดเหี้ยมของสามีในสนามรบ
เสือร้ายพยาบาท
เสือในความฝันคือตัวแทนของอำนาจที่เบ็ดเสร็จหรือความอิจฉาริษยาที่อันตราย 11. วันทอง: เสือหมอบขวางทางออกจากป่า (คำสั่งประหารจากพระพันวษา) 12. นางทองประศรี: เสือกัดหลังจนเจ็บปวด (ความริษยาของเจ้าจอมทำให้พลายชุมพลต้องพลัดพรากจากบ้าน)
ชุดที่ 4: การแทรกแซงจากสิ่งลี้ลับ
วิญญาณบันดาลและเทวพยากรณ์
กุมารทองเข้าฝัน
เมื่อขุนช้างพยายามฆ่าพลายงามในป่า กุมารทอง ได้เข้าฝันนางวันทองเพื่อนำทางให้นางมาช่วยลูกชายได้ทันท่วงที
พระนารายณ์ปลดโซ่ตรวน
นิมิตที่ 14. ฝันของปเทลา: พระนารายณ์ (หรือพระวิษณุ) เสด็จลงมาประพรมน้ำมนต์ทำให้โซ่ตรวนของนักโทษ 35 คนละลายไป ก่อนที่ขุนแผนจะมาถึงเพื่อปลดปล่อยพวกเขาให้ไปร่วมรบ
ผู้เขียน: Ajarn Spencer Littlewood
หน้าหลัก: https://www.ajarnspencer.com
สารบบตำนาน: https://khunphaen.com/th/articles/